Boyahane ve toz boya tesislerinde çevre izin kapsamı nasıl değerlendirilir?

Bir tesiste boya hattının bulunması, çevre izin kapsamını tek başına belirlemez. Solventli boya ve cila uygulamaları ile elektrostatik toz boya, Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği’nde farklı faaliyet başlıkları ve farklı ölçüm esaslarıyla ele alınır.

Solventli uygulamalarda kullanılan boya ve benzeri malzemelerin toplam organik çözücü içeriği değerlendirilir. Elektrostatik toz boya uygulamasında ise toz boya kullanım kapasitesi esas alınır. Bu iki değer birbirinin yerine kullanılamaz; tesiste iki uygulama da varsa her biri kendi faaliyeti kapsamında incelenir.

Yönetmelikteki eşikler

Faaliyet	Yönetmelik başlığı	Eşik ve değerlendirme esası
Boya, cila veya benzeri malzemelerle yüzey kaplama	Ek-2, 5.1	Toplam organik çözücü içeriği saatte 25 kg ve üzeri, saatte 250 kg’dan az olan faaliyetler
Aynı yüzey kaplama faaliyetleri	Ek-1, 5.1	Toplam organik çözücü içeriği saatte 250 kg ve üzeri olan faaliyetler
Elektrostatik yöntemle toz boya kaplama	Ek-2, 5.14	Toz boya kullanım kapasitesi saatte 50 kg ve üzeri olan faaliyetler

Önemli ayrım: Solventli hatta boya veya solventin toplam tüketim miktarı doğrudan eşik değeri değildir. Değerlendirme, kullanılan malzemelerin organik çözücü içeriği ile saatlik faaliyet kapasitesi birlikte incelenerek yapılır. Toz boya hattında ise Ek-2 5.14 için solvent miktarı değil, toz boya kullanım kapasitesi esas alınır.

Bu eşiklerin altında kalmak da tesisi kendiliğinden çevre izin kapsamı dışında bırakmaz. Aynı tesisteki diğer faaliyetler, kapasite ve prosesler ile hava emisyonu ve atıksu deşarjı gibi çevresel unsurlar birlikte değerlendirilir.

Solventli boya hattında hangi veriler karşılaştırılır?

Ön incelemede önce tesisteki boya, cila ve benzeri yüzey kaplama işlemleri belirlenir. Ürünlerin güncel güvenlik bilgi formlarındaki (GBF; yaygın kullanılan eski adıyla MSDS) organik çözücü bilgileri; üretim kapasitesi, vardiya düzeni ve saatlik kullanım verileriyle karşılaştırılır. Bakanlığın Yüzey Kaplama Sektörel Kılavuzu da organik çözücü içeriğinin ürün bilgi formlarından kontrol edilmesini ve ilgili malzemelerin birlikte değerlendirilmesini açıklar.

Ardından boya kabini, kurutma veya kürleme fırını, filtre ve baca bağlantıları gibi yardımcı üniteler incelenir. Boya hazırlama ve ekipman temizliğinde kullanılan maddeler de prosesle ilişkileri ve teknik belgeleri doğrultusunda değerlendirilir; belgesi ve hesap dayanağı bulunmayan bir tüketim değeri varsayılmaz.

Bu inceleme için çoğunlukla şu bilgiler gerekir:

• kullanılan boya, cila ve benzeri ürünlerin adı ile güncel güvenlik bilgi formları;
• ürünlerin organik çözücü içerikleri ve tesisteki saatlik kullanım miktarları;
• boya uygulama, kurutma ve kürleme adımları;
• vardiya düzeni, üretim kapasitesi ve proses akış şeması;
• kabin, filtre, baca ve fırın gibi ünitelerin teknik bilgileri.

Elektrostatik toz boya hattında neye bakılır?

Elektrostatik toz boya uygulamasında Yönetmelik Ek-2 5.14’teki eşik, saatte 50 kg ve üzeri toz boya kullanım kapasitesidir. Bakanlığın sektörel kılavuzu, uygulama kabininin kapalı bir alan içinde veya dışında kurulmuş olmasının bu faaliyet değerlendirmesini tek başına değiştirmediğini belirtir.

Ön incelemede toz boya besleme ve uygulama kapasitesi, kabin ve geri kazanım sistemi, varsa yüzey ön işlem adımları ile kürleme fırını birlikte ele alınır. Fırının yakıtla çalışan bir ısıtma sistemi varsa baca ve yanma kaynakları ayrıca kayda alınır. Böylece yalnız boya tüketimine değil, tesisin gerçek proses düzenine bakılır.

Toz emaye uygulamaları ise elektrostatik toz boya ile otomatik olarak aynı başlıkta değerlendirilmez. Bakanlığın kılavuzu toz emaye için Ek-2’nin 3.23 başlığına işaret eder; bu nedenle ürün ve proses tanımı ayrıca doğrulanır.

Aynı tesiste birden fazla kaplama yöntemi varsa

Bir tesiste solventli boya hattı ile elektrostatik toz boya hattı birlikte bulunabilir. Böyle bir durumda solventli hattın organik çözücü içeriği ile toz boya hattının kullanım kapasitesi ayrı ayrı belirlenir. Sonra bu hatlar, tesisin diğer faaliyetleri ve toplam üretim düzeniyle birlikte ele alınır.

Metal yüzey işleminde kimyasal veya elektrolitik banyo, sıcak daldırma ya da başka bir kaplama prosesi de varsa bu faaliyetler boya hattıyla aynı eşik üzerinden değerlendirilmez. Örneğin metal kaplama ve galvaniz tesislerine ilişkin mevcut rehberimiz, boya uygulamasından farklı faaliyet başlıklarına odaklanır: Metal kaplama ve galvaniz tesislerinde çevre izin ön kontrolü.

Bu ayrım önemlidir; çünkü aynı tesiste farklı Ek-1/Ek-2 faaliyetleri bulunabilir ve başvuru usulü tesisin faaliyet bileşimine göre değişebilir. Sadece bir boya makinesinin kapasitesine bakılarak tesisin tamamı için sonuç çıkarılmaz.

Eşik değer çevre izninin tamamını açıklar mı?

Hayır. Eşik, ilgili faaliyet başlığının kapsam incelemesindeki önemli ölçütlerden biridir; tek başına tesisin bütün izin durumunu açıklamaz. Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği’nin 17’nci maddesinde, Ek-1/Ek-2 kapsamındaki işletmelerde hava emisyonu ve alıcı ortama atıksu deşarjı bulunmadığının tespiti hâlinde çevre izin muafiyetinin İl Müdürlüğünce değerlendirilmesine ilişkin hüküm yer alır. Bu nedenle faaliyet listesi, gerçek emisyon ve deşarj durumu ile birlikte ele alınır; muafiyet sonucu kendiliğinden varsayılmaz.

Nihai kapsam ve başvuru değerlendirmesi güncel mevzuat, tesisin fiilî durumu ve yetkili idarenin incelemesi çerçevesinde yapılır. Bu sayfa, tesise özel resmî karar veya izin garantisi değildir.

Pusula ön incelemesinde süreç nasıl ilerler?

Pusula’nın çevre danışmanlık ve çevre yönetimi hizmeti kapsamındaki ön değerlendirmesinde tesisin proses akışı, kapasite bilgileri ve ilgili ürün belgeleri bir arada incelenir. Önce hangi boya ve kaplama yöntemlerinin kullanıldığı belirlenir; ardından saatlik kapasite ve ürün bileşimi, Yönetmelik’teki faaliyet başlıklarıyla karşılaştırılır. Son aşamada yardımcı üniteler ve tesisteki diğer faaliyetler de değerlendirilerek eksik bilgi veya resmî görüş gerektiren noktalar ayrıştırılır.

Tesis özelinde ön değerlendirme için çevre izin ve lisans danışmanlığı hizmetimiz üzerinden bilgi alabilirsiniz. İlk görüşmede proses akış şeması, kapasite bilgileri ve kullanılan ürünlerin GBF/MSDS belgeleri değerlendirmeyi somutlaştırır.

Sık sorulan sorular

Elektrostatik toz boya hattı için solvent hesabı yapılır mı?

Ek-2 5.14 kapsamındaki elektrostatik toz boya faaliyetinde eşik, solvent değil toz boya kullanım kapasitesidir. Tesiste ayrıca solventli boya veya cila uygulanıyorsa o hat Ek-2 5.1 ya da Ek-1 5.1 yönünden ayrıca incelenir.

Saatte 50 kg sınırı tesisin toplam üretim kapasitesi midir?

Ek-2 5.14’teki ölçüt, elektrostatik yöntemle kullanılan toz boyanın kapasitesidir. Tesisin toplam ürün üretimi aynı değer değildir. Kapasite bilgisi proses ve ekipman verileriyle doğrulanır.

Solventli boya hattında 250 kg/saat sınırına ulaşılırsa ne değişir?

Yönetmelik Ek-1 5.1, toplam organik çözücü içeriği saatte 250 kg ve üzeri olan ilgili yüzey kaplama faaliyetlerini kapsar. Ek-2 5.1 ise 25 kg/saat ve üzeri, 250 kg/saatten az aralığı tanımlar. Sınır değerlendirmesi ürün belgeleri ve saatlik kapasite verileriyle yapılır.

Bu eşiklerin altında kalan her tesis kapsam dışı mıdır?

Hayır. Tesisteki diğer Ek-1/Ek-2 faaliyetleri ve çevresel unsurlar da incelenir. Nihai değerlendirme yalnız tek bir boya hattının eşik değerine göre yapılmaz.

---

Kaynaklar

• Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği — Mevzuat Bilgi Sistemi
• Yönetmelik ekleri — Mevzuat Bilgi Sistemi
• Yüzey Kaplama Endüstrisi Sektörel Kılavuzu — Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
• Çevre izin ve lisans uygulamalarına ilişkin sektörel kılavuzlar — Bakanlık

Sektörel kılavuz, Bakanlığın uygulamaya yardımcı açıklamasıdır; Yönetmelik’in veya yetkili idarenin tesis özelindeki değerlendirmesinin yerine geçmez.