Türkiye çevre mevzuatı
Tek bir yönetmelik bütün cevabı vermez. Önce tesisin faaliyeti, kapasitesi, prosesi ve mevcut belgeleri belirlenir; sonra ilgili kanun, yönetmelik, tebliğ ve genelgeler bu gerçek bilgilerle eşleştirilir.
Nasıl kullanılır?
Pusula Çevre Danışmanlık Yönetim arşivinde kanun, yönetmelik, tebliğ, genelge ve bunların ekleri ayrı kayıtlarla izleniyor. Bu sayfada arşivin tamamını yayımlamak yerine, işletmelerin en sık karşılaştığı temel metinleri ve ilk incelemede neye baktığımızı gösteriyoruz.
Her başlıktaki tarih, Pusula’nın resmî bağlantıyı veya metni son incelediği günü gösterir. Kesin işlemden önce resmî kaynaktaki güncel metin yeniden kontrol edilir.
163 resmî mevzuat bağlantısında arama2026’da öne çıkanlar
Buradaki kısa özetler doğrudan Türkiye düzenlemelerini gösterir. Ayrıntı ve resmî kaynak bağlantısı mevzuat radarında bulunur.
30/09/2026 tarihli ve 18626 sayılı Başkanlık Olur’u pilot dönemi 2026 ve 2027 sistem yılı emisyonlarıyla sınırlıyor. Pilot kapsamı tesis faaliyeti, ürün kodu, eşik, onaylı izleme planı ve kategori koşullarıyla belirleniyor.
Ayrıntılar ve resmî kaynakÖn işlem, boyama veya apreleme yapan tekstil tesislerinde ramöz arıtması, su kullanımı, atıksu geri kazanımı ve izleme hükümleri faaliyet ve kapasiteye göre ayrı ayrı değerlendiriliyor.
Ayrıntılar ve resmî kaynakEk-2 projeleri, devir ve ünvan bildirimleri ile bazı kapasite ve alan değişikliklerinde yeni metin esas alınıyor. Mevcut ÇED kararının güncel projeyi karşılayıp karşılamadığı yeniden kontrol edilmeli.
Ayrıntılar ve resmî kaynakÇevre Yönetimi Hizmetleri Hakkında Yönetmelik değişti. İşletme açısından öne çıkan başlıklar aylık hizmet süresi, uygunsuzluk ve aykırılıkların takibi, hizmet bedelinin ödendiğini gösteren belgeler ve mevcut sözleşmelerin uyarlanması. Önce tesisin kapsamını ve sözleşmesini belirleriz; ardından aylık çalışma takvimiyle rapor ve ödeme belgelerinin birbirini karşılayıp karşılamadığına bakarız.
Yönetmeliğin 5’inci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği Ek-1 listesindeki işletmeler ayda en az iki iş günü; Ek-2 listesindeki işletmeler ve bu listelerde bulunmadığı halde hizmet alan işletmeler ayda en az bir iş günü çevre yönetimi hizmeti alır. Bakanlığın risk ve kapasiteye göre süreyi değiştirebilmesine ilişkin hüküm ayrıca korunur.
Hizmet bedelinin ödendiğini gösteren belgeler, ilgili ayın veya takip eden ayın aylık faaliyet raporuna eklenir. İlgili fatura, denetimde yetkili makam isterse sunulur. Bu nedenle yalnız raporun hazırlanmış olması değil, sözleşme, hizmet ve ödeme kayıtlarının birlikte izlenmesi önemlidir. Dayanak: 7’nci maddenin üçüncü fıkrasının (p) bendi.
Yönetmelik bu iki kavramı ayrı tanımlıyor. Uygunsuzluk aylık faaliyet raporuna yazılır; 90 gün içinde giderilmezse sürenin bitiminden itibaren en geç 10 gün içinde yetkili makama bildirilir. Aykırılıkta ise tespitten itibaren 30 gün içinde giderilmesine yönelik resmî başvuru süreci başlatılmayan işletme hakkında bildirim yapılır. Bu süreler bütün sorunlar için ortak bir erteleme süresi değildir. Önce bulgunun hangi tanıma girdiği belirlenir. Dayanak: 4’üncü madde, 7’nci maddenin birinci fıkrasının (g) ve (n) bentleri ile üçüncü fıkrasının (r) bendi.
Yeni asgari fiyat hesabı, Yönetmeliğin 17’nci maddesinde Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği Ek-1 işletmeleri için aylık net asgari ücretin 3/4’ü, Ek-2 işletmeleri için 1/2’si üzerinden belirleniyor. Varsa belgede yer alan her çevre izni veya çevre lisans konusu için Bakanlık birim fiyatının yüzde beşi ayrıca ekleniyor. Ek-1/Ek-2 listelerinde olmayan işletmelerde alt sınır aylık net asgari ücretin 1/2’si. KDV ve izin/lisans birim fiyatının niteliği ayrıca ilgili fiyat belgesiyle kontrol edilir.
01/01/2027, değişiklikten önce yapılmış sözleşmelerin yeni asgari fiyat tarifesine göre yenilenmesi için son tarih. Mevcut sözleşme bedeli yeni asgari fiyata eşit veya üzerindeyse yenileme gerekmiyor. Bu hüküm yeni sözleşmeler için tarifenin tamamının 2027’ye ertelendiği anlamına gelmiyor. Önceden yeterlik belgesi almış çevre danışmanlık firmalarının büro tescil belgesi şartı da 01/01/2027’den itibaren uygulanıyor. Dayanak: geçici 2’nci maddenin birinci ve üçüncü fıkraları.
Aylık faaliyet raporlarında elektronik veya mobil imzaya geçiş için ayrı bir koşul var: Bakanlığın sistemi aktif hale getirdiğini internet sayfasında duyurması. Bu duyuruya kadar ıslak imzalı rapor düzeni devam ediyor. Geçiş kendiliğinden 01/01/2027’de başlamıyor. Dayanak: geçici 2’nci maddenin ikinci fıkrası. Sistemin aktif hale geldiğine ilişkin duyuru bu incelemede ayrıca doğrulanmadı.
Çevre Yönetimi Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 Personel Değerlendirme Formu, Ek-2 Çevre Yönetim Birimi Değerlendirme Formu ve Ek-3 Çevre Danışmanlık Firması Değerlendirme Formu değişti. Rapor, iç tetkik, eğitim, bildirim ve hizmet bedeli hükümleri bakımından yeni değerlendirme başlıkları ve ceza puanları var. Biz dosya kontrolünde yalnız eski formu doldurmaya devam etmek yerine, yeni formdaki başlıkları aylık rapor ve denetim hazırlığıyla karşılaştırırız.
Resmî metin okuması: · Yönetmelik · Değişen değerlendirme formları · Resmî Gazete 33392
Temel mevzuat
Metinler konu başlığına göre değil, tesiste cevaplanması gereken ilk soruyla birlikte sunulur.
Kanun
Çevrenin korunmasına ilişkin temel ilkeleri, işletmelerin genel sorumluluklarını, denetimi ve idari yaptırım çerçevesini belirler.
Bir tesisin yalnız belgesine değil; faaliyetinin çevre üzerindeki etkilerine, aldığı tedbirlere ve tuttuğu kayıtlara birlikte bakılır.
İlk görüşmede tesisin faaliyeti, kapasitesi, çevresel etkileri, mevcut karar ve belgeleri ile son değişiklikleri karşılaştırırız.
Resmî kaynak incelemesi: 24/09/2026
Yönetmelik
Hangi işletmelerde çevre yönetimi hizmeti yürütüleceğini ve bu hizmeti verecek çevre danışmanlık firmalarının çalışma düzenini açıklar.
Ek-1 ve Ek-2 kapsamındaki işletmeler için hizmet modeli aynı değildir. İşletmenin faaliyeti ve güncel kapsamı görülmeden yalnız sektör adına göre karar verilmez.
Çevre danışmanlık firmasından çevre yönetimi hizmeti alınması gereken durumlarda sözleşme, aylık çalışma, iç tetkik ve bildirim düzenini birlikte inceleriz.
Resmî kaynak incelemesi: 24/09/2026
Yönetmelik
Ek-1 ve Ek-2 kapsamını, Geçici Faaliyet Belgesini, çevre izin konularını ve çevre lisansı süreçlerini düzenler.
Hava emisyonu, çevresel gürültü, atıksu deşarjı ve derin deniz deşarjı izin konuları; çevre lisansı faaliyetlerinden ayrı değerlendirilir.
Faaliyet ve kapasiteyi güncel eklerle karşılaştırır; proses, yardımcı ünite, mevcut belge ve sahadaki gerçek durumun birbiriyle uyumuna bakarız.
Resmî kaynak incelemesi: 23/09/2026
Yönetmelik
Yeni yatırımlar ile kapasite, alan, faaliyet ve proses değişikliklerinin çevresel değerlendirme sürecini düzenler.
05/03/2026 tarihli değişiklik, Ek-2 karar adları ile devir, ünvan ve bazı revizyon işlemlerini değiştirdi. Mevcut kararın güncel projeyi karşılayıp karşılamadığı ayrıca incelenir.
Mevcut ÇED kararı veya kapsam yazısını güncel kapasite, proses akışı, proje alanı ve planlanan değişiklikle karşılaştırırız.
Resmî kaynak incelemesi: 24/09/2026
Yönetmelik
Atıkların oluşumundan nihai işleme kadar sınıflandırılması, geçici depolanması, taşınması, geri kazanımı, bertarafı ve kayıt düzenini belirler.
Tehlikeli ve tehlikesiz atık ayrımı yalnız atığın adına göre yapılmaz; oluştuğu proses, içeriği ve ilgili atık kodu birlikte değerlendirilir.
Atık kodu, türü, miktarı, geçici depolama, taşıma, gönderim ve beyan kayıtlarını aynı dönem ve fiziksel akış üzerinden karşılaştırırız.
Resmî kaynak incelemesi: 24/09/2026
Yönetmelik
Sanayi tesislerinden kaynaklanan hava emisyonlarının sınırlandırılması, ölçülmesi ve kontrolüne ilişkin teknik hükümleri düzenler.
Baca ve baca dışı emisyon kaynakları; kullanılan yakıt, proses, kapasite, kirletici türü ve çalışma koşullarıyla birlikte ele alınır.
Kaynak listesini, akım şemasını, ölçüm noktalarını, arıtma sistemlerini ve rapordaki işletme koşullarını sahayla karşılaştırırız.
Resmî kaynak incelemesi: 24/09/2026
Yönetmelik
Su ortamlarının korunması ile atıksu oluşumu, arıtımı, alıcı ortama deşarjı ve izlenmesine ilişkin temel hükümleri belirler.
23/10/2025 tarihli değişiklik belirli doğal anoksik deniz tabakası, tehlikesiz inorganik atık ve karbon depolama hükümleriyle sınırlıdır; genel bir deşarj izni oluşturmaz.
Atıksu oluşum, arıtma ve deşarj noktalarını; debi, analiz, bağlantı veya deşarj belgesi ve proses kayıtlarıyla birlikte inceleriz.
Resmî kaynak incelemesi: 24/09/2026
Yönetmelik
Endüstriyel faaliyetler, ulaşım, eğlence, inşaat ve işyerlerinden kaynaklanan çevresel gürültünün değerlendirilmesi ve yönetilmesini düzenler.
Çevresel gürültü değerlendirmesi; kaynağın türü, çalışma süresi, çevredeki hassas kullanımlar ve ilgili ölçüm veya akustik rapor koşullarıyla birlikte yapılır.
Gürültü kaynaklarını, çalışma düzenini, yerleşimi, komşu kullanımları ve mevcut ölçüm ya da akustik raporları birlikte inceleriz.
Resmî kaynak incelemesi: 24/09/2026
Yönetmelik
Çevresel açıdan sürdürülebilir ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılmasına, teknik eleme ölçütlerine ve taksonomi raporlamasına ilişkin çerçeveyi belirler.
Ek-1 kapsamındaki ekonomik faaliyetler için gönüllü raporlama yapılabilir. Yönetmelikte sayılan finansal kuruluşların zorunlu raporlaması ise geçici hüküm uyarınca 01/01/2029 tarihine kadar ertelenmiştir.
Faaliyetin Ek-1 ile eşleşmesini, ilgili teknik ölçütleri, çevre hedeflerine katkıyı ve diğer çevre hedeflerine önemli zarar vermeme kanıtlarını birlikte inceleriz; bu inceleme çevre izni veya taksonomi uygunluk güvencesi değildir.
Resmî kaynak incelemesi: 28/09/2026
Güncellik düzeni
Bakanlık duyuruları ve resmî kaynaklar düzenli olarak taranır. Yeni bir metin bulunduğunda yayım, yürürlük, geçiş süresi, ekler ve önceki düzenlemeyle ilişkisi birlikte incelenir. İncelemesi tamamlanmayan bir duyuru yürürlükteki yükümlülük gibi yayımlanmaz.
Güncel gelişmeler ve resmî kaynaklarİlk adım
Faaliyet, kapasite, proses ve mevcut belgeler üzerinden hangi düzenlemenin hangi işleme karşılık geldiğini birlikte netleştiririz.
