Çevre mevzuatında ne değişti, işletme için ne anlama geliyor?

Kimleri ilgilendiriyor?

Yerel yönetimler, sanayi kuruluşları, turizm tesisleri, tarım işletmeleri, havalimanları, üniversiteler ve kamu kurumları

Neler değişti?

• Sistem e-Devlet entegrasyonu ve coğrafi veri altyapısıyla başvuru, veri karşılaştırması, analiz ve iç kontrol sürecini aynı ortamda topluyor.
• Sistemin açılması tek başına her işletme için yeni bir belge sınıfı veya aynı son başvuru tarihi oluşturmaz. Kapsam ve geçiş süresi, Su Verimliliği Yönetmeliği ile tesisin güncel faaliyetine göre ayrıca belirlenir.
• Elektronik başvurudaki değerlerin sayaç, fatura, proses ve saha kayıtlarıyla tutarlı olması önem kazanıyor.

Kimleri ilgilendiriyor?

TSRS kapsamındaki işletmeler ile finans ve sürdürülebilirlik raporlama ekipleri

Neler değişti?

• Değişiklik; raporlama kapsamını, kullanılan yöntemi ve açıklamayı yöneten finans ve sürdürülebilirlik ekipleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
• Bir çevre izni, ölçüm raporu veya enerji faturası tek başına TSRS uyumlu açıklama değildir. Verinin raporlama sınırı, dönemi, sahibi ve hesaplama yöntemi ayrıca kurulmalıdır.
• TSRS kapsam kararı ile sürdürülebilirlik güvence denetimi ayrı konulardır; güvence denetimi KGK yetkili kuruluşunca yürütülür.

Kimleri ilgilendiriyor?

Yeşil Mutabakata Uyum Projesi desteğine başvurmayı planlayan ihracatçılar ve danışmanlık kuruluşları

Neler değişti?

• Bakanlık sayfasında başvuru belgeleri, desteklenecek danışmanlıklar listesi, Faz 1 rapor içeriği, ön onay teklif formu ve danışman firma yetkilendirme belgeleri ayrı ekler olarak bulunuyor.
• Program kapsamındaki danışmanlık ile bir tesisin olağan çevre danışmanlığı aynı yetkiye dayanmıyor.
• Destek oranı, uygun gider veya başvuru sonucu; şirket ve proje koşulları incelenmeden vaat edilemez.

Kimleri ilgilendiriyor?

Ek-1 faaliyetlerini yürüten tesisler; ETS bakımından kategori B ve C tesisleri, izleme, raporlama ve doğrulama bakımından kategori A dâhil Ek-1 kapsamındaki işletmeler

Neler değişti?

• Ek-1; 20 MW ve üzeri yakma tesisleri ile rafineri, kok, demir-çelik, alüminyum, diğer metaller, çimento-kireç, cam, seramik, mineral elyaf, kâğıt, kimya ve belirli üretim faaliyetlerini kapasite şartlarıyla sayıyor. Aynı adresteki faaliyetler ve teknik bağlantılar tesis bütünü içinde ayrıca değerlendirilir.
• Kategori A, kurulu kapasiteye göre ihtiyatlı yıllık emisyonu 50.000 ton CO2 eşdeğerine kadar; kategori B 50.000 tonun üzerinde ve 500.000 tona kadar; kategori C ise 500.000 tonun üzerindeki Ek-1 tesisleridir. ETS tahsisat yükümlülüğü kategori B ve C için kurulurken Ek-1 faaliyetlerinin izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülüğü daha geniştir.
• Okul, üniversite, hastane ve savunma sanayi kuruluşlarına ait tesisler kendi faaliyetleri bakımından ETS dışında bırakılmıştır; ancak Ek-1 faaliyetlerinden doğan izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülükleri devam eder.
• İşletmeler bir önceki takvim yılının emisyon ve faaliyet seviyelerini doğrulanmış olarak her yıl 30 Nisan tarihine kadar Başkanlığa sunar. Emisyon izni beş yıl geçerlidir; yenileme başvurusu bitişten en az altı ay önce yapılır ve kapsamı etkileyen değişiklikler 30 gün içinde bildirilir.
• Pilot döneme alınan işletmelerin ilk İzleme Metodolojisi Planı için yönetmelikteki iki aylık süre 27/10/2026 tarihinde dolar; Başkanlık bu süreyi altı aya kadar uzatabilir. Pilot kapsam, tahsisat takvimi ve sistem dönemleri Kurul kararları yayımlanmadan kesinleştirilmez.

Kimleri ilgilendiriyor?

Yönetmelik Ek-1’indeki ekonomik faaliyetleri yürüten kurum, kuruluş ve işletmeler; zorunlu raporlama bakımından yönetmelikte sayılan finansal kuruluşlar

Neler değişti?

• Taksonomi değerlendirmesi, ekonomik faaliyetin Ek-1’deki faaliyet ve teknik eleme ölçütleriyle eşleşmesine dayanır; yalnız sektör adı veya mevcut çevre izni yeterli değildir.
• Bir faaliyetin çevresel hedeflerden en az birine önemli katkısı ile diğer hedeflere önemli zarar vermeme koşulları ayrı kanıtlarla incelenir.
• Yönetmelik genel bir çevre izin yükümlülüğü oluşturmaz. Gönüllü raporlama ile 01/01/2029 tarihine ertelenen zorunlu finansal kuruluş raporlaması birbirine karıştırılmaz.
• Taksonomi kapsam incelemesi; uygunluk, finansman sonucu veya bağımsız güvence taahhüdü değildir.

Kimleri ilgilendiriyor?

Tekstil elyafı ve mamullerinin ön işlemini, boyamasını veya aprelenmesini yapan tesisler; ilgili idareler ve koşulları oluşan OSB ortak atıksu arıtma tesisleri

Neler değişti?

• Ramöz arıtma sistemiyle ilgili hüküm, termofiksaj yapılan ve günlük kapasitesi 5 tonun üzerinde olan işletmeler bakımından değerlendirilir. Arıtma sisteminin kurulması için tanınan 31/12/2028 tarihi yalnız bu hükme aittir.
• Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliği Ek-1 6.2 kapsamındaki günlük 10 ton ve üzeri tesisler için boyama atıksuyunun arıtılarak yeniden kullanılması veya toplam atıksuyun belirli oranda geri kazanılması seçenekleri düzenlenir. OSB ortak arıtmasına bağlı işletmeler için ayrıca koşullu hükümler vardır.
• Proses bazlı su tüketimi ile toplam atıksu deşarj debisinin izlenmesi ve kayıt altına alınması istenir. İRİS görüntüleme uygulaması için belirtilen 31/12/2026 tarihi, bütün yükümlülükleri erteleyen ortak bir geçiş süresi değildir.
• Genelgenin hava, su ve izleme hükümleri aynı eşiklere dayanmaz. Tesis yalnız “tekstil” adıyla değil, fiilî prosesleri ve kapasitesi üzerinden incelenir.

Kimleri ilgilendiriyor?

Valilikler, büyükşehir ve il belediyeleri, il özel idareleri, ilde görev yapan kamu kurumları; veri veya eylem sorumluluğu verildiğinde özel sektör kuruluşları

Neler değişti?

• Her ilde İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulunun 31/12/2026 tarihine kadar kurulması; ilk YİDEP’in 2028–2032 dönemini kapsaması ve 31/12/2027 tarihine kadar karara bağlanması gerekiyor.
• Büyükşehirlerde planı büyükşehir belediyesi; diğer illerde il belediyesi ve il özel idaresi, valinin koordinasyonunda hazırlıyor. Plan; iklim riskini, il sera gazı envanterini, eylemlerin sorumlusunu, dönemini, göstergesini, bütçesini ve finansman kaynağını içeriyor.
• İlde faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlar, talep edilen bilgi ve belgeleri paylaşmak ve YİDEP’te kendilerine verilen eylemleri uygulamakla yükümlü. Özel sektör temsilcileri çalışma gruplarına veya kurul toplantılarına davet edilebilir.
• Yıllık risk, envanter ve uygulama verileri 30 Haziran; İl Kurulu değerlendirme raporu 31 Ekim tarihine kadar E-YİDEP’e giriliyor. Bu tarihler doğrudan her özel şirket için tek başına bildirim son günü olarak yorumlanmıyor.

Kimleri ilgilendiriyor?

Yeni yatırım, kapasite artışı, proje devri veya alan revizyonu planlayan proje sahipleri ile Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum ve kuruluşlar

Neler değişti?

• Ek-2 incelemesinin sonucu artık “ÇED Olumlu” veya “ÇED Raporu Hazırlanmalıdır” olarak veriliyor; eski “ÇED Gerekli Değildir” ifadesi metinden çıkarıldı.
• Proje sahibi veya yetkili temsilcisi ile Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşun gerekli toplantılara katılımı, çevrimiçi sistem kullanımı ve eksikliklerin süresinde tamamlanması daha açık sorumluluklara bağlandı.
• Proje sahibi değişikliği, proje devri veya ünvan değişikliğinde belgelerin 90 takvim günü içinde il müdürlüğüne sunulması gerekiyor. Kapasite artışı olmadan proje alanı içindeki bazı alansal revizyonlar için ayrı başvuru yolu tanımlandı.
• Ek listeleri; atık işleme, atıksu arıtma ve derin deniz deşarjı, güneş ve rüzgâr enerjisi, gıda üretimi, su ürünleri, hayvancılık, madencilik, liman ve tersane gibi çok sayıda faaliyet bakımından değişti. Tesis kararı yalnız sektör adına göre değil güncel faaliyet ve kapasiteyle yeniden yapılmalı.

Kimleri ilgilendiriyor?

Demir-çelik, alüminyum ve bu ürünleri AB’ye gönderen tedarik zincirleri

Neler değişti?

• 14/08/2026 tarihinde üçüncü ülke tesis işletmecileri için dört genel ve altı sektör rehberi yayımlandı. Rehberler izleme planı, gerçek değerler, varsayılan değerler ve serbest tahsis düzeltmesini ele alıyor.
• 24/08/2026 tarihli rehber, doğrulayıcıların teknik yeterlilik, bağımsızlık ve akreditasyon şartlarını açıklıyor. Akredite doğrulayıcıların SKDM Siciline kaydı 01/09/2026 tarihinden önce başlayamıyor.
• Bu belgeler Türkiye’de yeni bir çevre izni oluşturmaz; AB ithalatçısına aktarılacak emisyon bilgisinin yöntem ve kanıt kalitesini etkiler.

Kimleri ilgilendiriyor?

AB’de raporlama yapan şirketler ve bu şirketlerin Türk tedarikçileri

Neler değişti?

• Komisyon açıklamasına göre zorunlu veri noktaları yüzde 60’tan, toplam veri noktaları yüzde 70’ten fazla azaltıldı.
• Değer zinciri sınırı, CSRD kapsamındaki şirketlerin kapsam dışı küçük tedarikçilerden isteyebileceği bilgiyi gönüllü standartla sınırlandırmayı amaçlıyor.
• 03/07/2026 tarihinde kabul edilen metin henüz AB Resmî Gazetesinde yayımlanmadığı için yürürlükteki nihai hüküm gibi kullanılmıyor.

Kimleri ilgilendiriyor?

Ambalaj üreticileri ile ambalajlı ürünü AB pazarına sunan işletmeler

Neler değişti?

• Gıda ile temas eden ambalajlarda belirli sınırların üzerindeki PFAS için kısıtlama 12/08/2026 tarihinde uygulamaya girdi.
• AB çapındaki uyumlaştırılmış ambalaj etiketleme sistemi 2028 döneminde, ekonomik ölçekte geri dönüştürülebilirlik ve bazı geri dönüştürülmüş içerik hedefleri ise 2030 döneminde önem kazanıyor.
• Türk üretici bakımından etki çoğunlukla ürünün AB pazarına sunulması ve müşterinin tedarikçi verisi istemesi üzerinden doğuyor; Türkiye’de otomatik çevre izni yükümlülüğü oluşturmuyor.

Kimleri ilgilendiriyor?

Önce belirli büyük bataryalar; sonraki ürün düzenlemelerine göre demir-çelik, alüminyum, tekstil, yapı ürünleri ve diğer ürün grupları

Neler değişti?

• Sicil, ürün pasaportunun kendisini merkezde tutmak yerine benzersiz ürün tanımlayıcıları ile zorunlu kayıt bilgisini destekleyen altyapıyı sağlıyor.
• İlk uygulama tarihi 18/02/2027 ve yalnız ilgili batarya kategorileri için. Diğer ürünlerde yükümlülük, ürün bazlı ikincil düzenlemelerin yürürlüğe girmesine bağlı.
• Komisyonun 2026–2029 takvimi gösterge niteliğinde; yayımlanacak ürün düzenlemesi görülmeden kesin tarih veya veri alanı söylenemez.

Kimleri ilgilendiriyor?

Sığır, kakao, kahve, palm yağı, kauçuk, soya ve ahşap ile belirli türev ürünlerin tedarik zincirleri

Neler değişti?

• Kapsam yedi emtia ile bunlardan üretilen belirli ürünlere dayanıyor. Bir Türk şirketinin etkilenmesi yalnız sektör adına değil, ürün koduna ve AB’deki müşterinin rolüne göre belirleniyor.
• AB’de ürünü ilk kez piyasaya sunan veya ihraç eden operatörün özen yükümlülüğü ile tedarikçiden istenen veri aynı hukuki rol değildir.
• 13/07/2026 tarihli Komisyon güncellemesi ürün kapsamını açıklarken bazı yeni ürünler için 30/12/2027 tarihini öngörüyor; metnin inceleme süreci ayrıca izleniyor.